Over Kader Abdolah

Kader Abdolah is het schrijverspseudoniem van de Iraanse balling Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani (Iran, 1954). Hij werd geboren in Arak in de streek Farahani, waar de islam streng wordt nagevolgd. De jonge Abdolah droomt ervan schrijver te worden, net als zijn betovergrootvader Qhaem Megham Ferahni.

Vanaf zijn twaalfde begint hij heimelijk westerse literatuur te lezen en ruikt zo aan de vrijheid die in andere landen heerst. Ook luistert hij in het geheim naar westerse radiostations en clandestiene verzetszenders.

Tijdens zijn studie natuurkunde in Teheran sluit Abdolah zich aan bij een ondergrondse linkse partij die tegen de dictatuur van de sjah en later die van de ayatollahs vecht. Hij schrijft voor een illegaal blad en publiceert twee clandestiene verhalenbundels onder de naam Kader Abdolah.

Nadat hij moet vluchten uit Iran belandt hij in 1988 in een asielzoekerscentrum in Apeldoorn en krijgt vervolgens een huis in Zwolle toegewezen. In Zwolle gaat Abdolah werken in een natuurhistorisch museum en een conservenfabriek. Als een bezetene leest hij Nederlands, vooral poëzie. Worstelend met de taal begint hij zijn verhalen in het Nederlands te schrijven. In 1993 debuteert Kader Abdolah met de verhalenbundel De adelaars, die meteen bekroond wordt met de belangrijke debutantenprijs, Het Gouden Ezelsoor.

Twee jaar later krijgt hij voor de tien verhalen in De meisjes en de partizanen het Charlotte Köhler-stipendium, een aanmoedigingsbeurs voor de meest veelbelovende auteur van het moment. De reis van de lege flessen (1997) is de eerste roman van Kader Abdolah; in 2000 verschijnt zijn tweede roman Spijkerschrift. Verder verschenen bij De Geus de derde bundeling columns onder de titel Karavaan, de verhalenbundel De koe (de verhalen van Kélilé en Demné) en De droom van Dawoed (eerder uitgegeven als Portretten en een oude droom).

De roman Het huis van de moskee mocht zich sinds de verschijning in 2006 volop in de belangstelling van de Nederlandse lezer verheugen. Ruim 300.000 exemplaren vonden hun weg naar de lezer en de waardering voor het boek was unaniem. Het eindigde op de tweede plaats bij de verkiezing van de NS-Publieksprijs 2006 en werd gekozen tot de op een na beste Nederlandse roman aller tijden. Het huis van de moskee wordt als internationale productie verfilmd.

In 2008 verscheen het tweeluik De boodschapper (een vertelling over het leven van Mohammad) en De Koran (een bewerkte vertaling van het heilige boek). Voor die boeken, door Kader Abdolah zelf betiteld als ‘noodzakelijke boeken’, oogstte hij veel waardering uit alle geledingen van de samenleving.

De voorlopig mooiste bekroning en waardering voor zijn bijdrage aan de Nederlandse literatuur is de opdracht om het Boekenweekgeschenk 2011 te schrijven. Geïnspireerd door het thema ‘Geschreven portretten’ schreef hij De kraai. Het is een beknopte levensgeschiedenis van een immigrant die in koffie handelt en tijdens zijn vrije uren de pen hanteert. Ook in 2011 zal zijn grote roman De koning verschijnen, een boek gebaseerd op historische feiten, maar verbazingwekkend actueel.

Ook in het buitenland is het talent van Abdolah niet onopgemerkt gebleven. Vertalingen van zijn werk verschenen in 21 talen.

Voor zijn letterkundig werk ontving Kader Abdolah de volgende onderscheidingen:

1993	Het Gouden Ezelsoor voor De adelaars
1995	Charlotte Köhler-stipendium voor De meisjes en de partizanen
1997	ASN-ADO-Mediaprijs voor zijn wekelijkse column ‘Mirza’ in de Volkskrant
1998	Mundial Award voor zijn landelijke verdiensten op het gebied van internationale samenwerking, vrede en veiligheid
2000	Koninklijke onderscheiding voor zijn inzet op het gebied van literatuur, internationale samenwerking en vrede
2001	E. du Perronprijs voor zijn gehele oeuvre
2004	Onderscheiden met de Franse ridderorde
2006	Tweede plaats NS-Publieksprijs
2007	Het huis van de moskee gekozen tot op een na beste Nederlandse roman aller tijden
2008	Franse onderscheiding Chevalier des Arts et des Lettres
2009	Eredoctoraat van de Rijksuniversiteit Groningen